PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : KİLİM VE KİLİMCİLİK


kobali
07-13-2008, 21:05
KİLİM VE KİLİMCİLİK:

Kilim sözünü, anlayış bakımından ikiye ayırmak gereklidir. Kilim sözünün Türkler ile Farslarda iki anlayışı vardı: 1). Kilim: Yere yayılan yaygı, 2). Kilim: Elbise ve derviş cübbesi. Türklerde kilim sözünü incelerken, değişik Türk kültür çevrelerine göre, bu iki anlayışın nasıl geliştiğini de belirtmek gereklidir.

kobali
07-13-2008, 21:31
Saçaklı kilim ve kiyiz, kevüz:

Harezmşahlar çağı eserlerinde, saçaklık kıldı kilimge, yani "kilime saçak yaptı", diye söylenmiş, bazı sözlere rastlıyoruz. Yine aynı kaynakta, saçaklık kilim, yani saçaklı kilim, deyişini de görüyoruz. Türkçe, "saçaklık kilim" sözünün karşısında, moğolca "çaçaktu kiyiz" karşılığı görülüyordu. Kiyiz aslında keçe demektir. Eski Mısır ve Kıpçak kültür çevresi hakkında yazılmış sözcüklerde, kiyiz sözü, "yaygı, halı ve keçe" gibi üç anlayış ile karşılanıyordu. Yine aynı kaynakta Küyüz ise, yalnızca "yaygı" anlamını taşıyordu. Halı ile ilgili, Kaşgarlı Mahmudun XI. yüzyılda, kidhiz sözünü "keçe" ve Kiviz sözünü de, "yaygı ve döşek" karşılığı olarak görmekteyiz. Kuman sözlüğünde ise türkçe kövüz, "halı" demekti.

Derleme Sözlüğüne göre Bursa yakınlarında kilime, kiyiz adı verilmektedir. Yine aynı kaynağa göre, Afyon Emirdağındaki Bayatlı ve Yazılı yakınlarında ise kilim için, köğüz denmektedir. Yalova Kadıçiftliğinde-tıpkı eski Mısır ve Kıpçak kültür çevrelerinde olduğu gibi- kilimin adı küyüs idi.

Eski Türkçe Kara kilim sözünün karşısına, moğolca kara kibez karşılığının konduğunu görüyoruz. Kibez, kebez, kebis sözlerinin de, Türk kültür tarihi bakımından, ayrı değerleri vardır. Altay Türkleri de, halıya kebis diyorlardı.

kobali
11-28-2015, 21:50
Türk kilimciliğinin dıştaki tesirleri

Yabancı araştırmanlar tarafından Türklerin kilim sözünün, Balkanlarda ve Slav dünyasındaki yayılışı üzerinde, geniş bir şekilde durulduğu gerçeği vardır. Kilim sözümüz, Ukrayna dillerine kadar sızmış güney Rusyada da diğer Slav kavimlerinde de, "kılım" şeklinde söylene gelmiştir. Anadoluya yakın olan Bulgar ve Sırp kültür çevreleri bu Türk kültür sözünü hiç bozmadan kilim olarak söylemişlerdir. Kilimin Macar bölgesine "kelme" olarak girdiği yabancı araştırmacıların kitaplarında görülmektedir. Görülüyorki, Türkler nereye gitmişse, kültür damgasını mutlaka vurmuştur.