PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : Türklerde komşuluk


kobali
12-09-2015, 21:20
KOMŞU

Bütün araştırmalarda "Batı Türkleri ve "Doğu Türkleri" diye iki büyük Türk kültür çevresi belirlenmiştir. Bu her iki Türk kültür çevrelerinin kökleri aynıydı. Uzun zaman ayrı ve uzak bölgelerde geliştiklerinden dolayı ufak de olsa, bazı ayrılıklar meydana gelmiştir.

kobali
12-09-2015, 23:48
1-Komşu ve konşı

Selçuk çağı başlarında, yani XI. yüzyılın ikinci yarısında, Ortaasyadaki Türkler, "komşu" için, "koşnı" diyorlardı. Oğuzlar ise, bu sözü "konşı" şeklinde söylüyorlardı. Hangisi doğruydu? Elbette ki Oğuzların konşı sözü, daha doğru olmalıydı. Çünkü bu söz, "konmak" kökünden geliyordu. Uygur yazılarında da, "konşı" yazılıyordu. Örnek olarak "konşı kız" gibi. Ama bunun yanında Kutadgu Bilig'de konşı yerine, köşnı deniyordu. Doğu Türklerinin bu geleneği, Harezmşahlar Türk kültür çevresinde de devam etmişti.

Batı Türkleri ise, erski Oğuzların geleneklerini devam ettirerek, konşı veya konşu demişlerdir. Örnek olarak, XV. yüzyılda Anadoluda yazılmış türkçe kitaplarda, "konşunun tavuğu, konşuya kaz görünür", dendiği gibi. Veya daha eski kitaplardaki, "konşı kapusu" gibi. Bu söyleyiş, Mısırdaki Memlük devleti ile Kıpçak Türk kültür çevresinde de devam ediyordu. Hatta Ortaavrupada yerleşmiş olan Kuman Türkleri bile, konşı diyorlardı. Görülüyor ki Batı Türklerinde, birleşik bir gelişme vardı.

kobali
12-11-2015, 19:44
2-Konum-komşu

Bugün söylediğimiz "konum komşu" sözünü, belki de merak edenler olmuştur. Eski Türkler ise bunu, "konşı-konum" şeklinde söylüyorlardı. HattaXI. yüzyıl Türk kaynakları, bu konuda bir atasözü bile veriyorlardı. Bu atasözünde, konşı dendiğine göre, atasözünün Oğuzlara veya Oğuzlara yakın oturan Türklere ait olması gerekmekteydi.

"Konşı- konum ağışka, kılgıl anğar ağırlık".
"Konuya komşuya, akrabana,saygı göster ve onları ağırla"

"Konum", hep birlikte yaşayan veya hep beraber yaşayan bir topluluğun, "konuşu veya konduğu yer" demekdi. Kırgız Türkleri de gecelenen yara, "konuş" diyorlar ve hep beraber konaklıyanlara da, "konuştaş" , yani konuşdaş, adı veriyorlardı. XIV. yüzyılda Ortaavrupada oturan Kuman Türkjleri ise, doğrudan doğruya, oturulacak yere ve eve, konuş diyorlardı. Altay Türkleri ise, aynı avulda ve köyde oturanları da, "aildaş" adı ile anıyorlardı. Çünkü oba veya köye onlar, "ail" diyorlardı. Daha eski Türkler de, "yerdeş" derlerdi.

kobali
12-12-2015, 19:55
3- Yakın komşu

"Yakın komşu", anlamı kuvvetlendirmek için, eskiden de söyleniyordu. Eski Uygur yazılarında, "evine yakın bir komşu" için, eski türkçe ile, "evinge yakın bir konşı" söyleyişine rastlanmıştır. Bu bilgiden de anlaşılıyor ki, Uygurlar da zaman zaman Oğuzlar gibi, konşı diyorlardı. Kutadgu Biligde de, yakın-komşu ile ilgili şu çok güzel şiiri görüyoruz. Bu sözler biraz da atasözleri gibiydiler,

"Bu üç nenge bolma yakın koşnısı, küyer ot, akar suv, bu begler küsi".
"Şu üç şeye yakın ve komşu olma! Yanar ateş, akarsu ve bu beglerin ünü".