Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı

Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı (http://www.turkcutoplumcu.org/fikirmeydani/index.php)
-   Sözcük Türetme Alanı (http://www.turkcutoplumcu.org/fikirmeydani/forumdisplay.php?f=99)
-   -   Kapakça (http://www.turkcutoplumcu.org/fikirmeydani/showthread.php?t=9290)

bensay 04-06-2011 14:57

Kapakça
 
TDK sözlük "sibop" yazdığınızda supap" diyor. Supap yazdığınızda aşağıdaki açıklamayı yapıyor.

supap, -bı Fr. soupape

a. tek. 1. Bir yay yardımıyla gergin tutulan ve yatağın düzlemine dik olarak yaptığı gidip gelme hareketiyle bir akışkanın geçişini ayarlamaya yarayan kapak, sibop: “Bu devasa kürenin ortasında bir musluk, sağında ve solunda ise iki supap vardı.” -İ. O. Anar. 2. fiz. Bir devreye yerleştirildiğinde belirli şartlar altında, akımın yalnız bir yönde geçmesini sağlayan ve böylece dalgalı akımları doğrultmaya yarayan sistem, sibop.

Güncel Türkçe Sözlük

İşin özü geçişi, akışımı açan, kapayan veya niceliğini ayarlayan bir tür kapak bu sibop/supap. Dilimizdeki denklik, benzerlik eki +ÇA'dan yayarlanarak "kapakça" diyebiliriz.

kobali 04-12-2011 09:08

Cevap: Kapakça
 
Burada da; "bası", "sıkı", "itmek" vb. sözcükler düşünülerek türetme yapılsa nasıl seçenekler oluşur acaba! Biraz çalışılırarak "piçleştiren" bu sözcüklerden dilimizi temizleyebiliriz.

bensay 04-14-2011 13:43

Cevap: Kapakça
 
Bence sorun şurada: Bizler kapak kavramını örneğin bir tencere, bir dolap, bir sandık kapağının biçimiyle aşırı ölçüde özdeşleştirmiş durumdayız. Kapakça dendiğinde yine bir dolap, bir tencere, bir sandık kapağı biçiminde bir nesne usumuza geliyor ve doğal olarak bunun supaba uymayacağını düşünüyoruz. Oysa kapak/kapakça denen nesnenin işlevini göz önüne alabilirsek durum uyabilirleşiyor. Kuşkusuz çağrışımları, algıları yönlendirip yönetmek güç iş. Bu durum, karşılaşmaya baştan 2-0 yenik başlamak gibi bir nenle karşı karşıya bırakıyor bizi.

Bu arada, bir ara "kapaç" diyeyim dedim ve bu sözcüğün GTS'de (=Güncel Türkçe Sözlük) değilse de kimi sözlüklerde valf/vana karşılığı yerini almış olduğunu gördüğümü konuya bağlantılı ek bilgi olarak belirteyim.

kobali 04-23-2011 18:20

Cevap: Kapakça
 
Sibop; sıkıştırılmış havanın dışarı çıkmasını önleyen bir aygıt ise, kapak sözcüğünden türetilecek sözcüğün çok yerindeliği tartışılır sanırım. Bu sözcük üzerinde biraz daha çalışmakta yarar olacağını sanıyorum.

bensay 04-26-2011 10:08

Cevap: Kapakça
 
Evet sayın Kobali, doğrusu supap/sibob sub (=alt) + pape (=çene) bileşimi bir sözcük olmakla ve açıklamalarında "kapak, kapakcık" türü sözcükler kullanılmakla birlikte "kapa-" yerine "tıka-" kökünden de yararlanmayı düşünebiliriz.

Genel anlamlı ve daha çok İtalyanca'dan geçen "tapa/tıpa" yerine kullanılan bir "tıkaç" sözcüğümüz var. Buradan tıkaçça, tıkaççık>tıkaşcık, "tıka-"tan "tıkak, tıkağı/tıkayı/tıkay ( bileği/bileyi/biley benzeri) şu kıpı benim usuma gelen sözcükler.

kobali 04-28-2011 19:31

Cevap: Kapakça
 
"tıkak ya da tıkay" Bu iki sözcük de hem söylenmesi açısından hem de kulağa hoş gelen tınısıyla düşünülmelidir. Her ikisi de güzel.

bensay 07-15-2011 08:37

Cevap: Kapakça
 
Bakınız ne buldum:

Kapacık Osm. Supap


BSTS / Teknik Terimler - Bastıraklar

Bu sözcüğün "kapakçık" biçimi de bulunmakta.

kobali 07-27-2011 09:54

Cevap: Kapakça
 
Dediğim gibi! Kapaktan türeyen sözcükler çok genel! Sibop için tıkma eylemi öne çıkımalı bence!


24 Saatlik Zaman Dilimi +2. Şuan Saat: 19:46.

vBulletin® Sürüm 3.8.4
Telif ©2000 - 2018, Jelsoft Enterprises Ltd. Türkçü Toplumcu Ağalanı'nın tüm hakları Türk Milleti'ne aittir. Kaynak göstererek alıntı yapmak serbesttir.
Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56