Tekil İleti gösterimi
Eski 04-16-2009, 12:10   #2
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

İp ve iplik:

İp sözü eski Türk kaynaklarında "ip" ve "yıp" gibi, iki şekilde görülür. Selçuk çağının başlarında, daha çok "yıp" şeklinde görülen bu söz Batıya gelindikçe, "yip" veya "ip" şeklinde söylenmeğe başlanmıştı. Bu gelişme de, Türk dilinin ses kurallarına göre olmuştu.

"İpçi", yani "iplik yapan" sanatkarların Türkler arasında var olduğunu, yine eski Türk kaynaklarından öğreniyoruz.
1-Harezmşahlar çağına ait kaynaklarda ise, "ip satkuçı", yani "ip satıcısı" gibi sözlere rastlamağa başlıyoruz.
2-Eski Türk edebiyatında, ip ve iplik ile ilgili pek çok şiir ve atasözü vardır. İp ve iplik sözlerini, Türklerin birbirinden ayırmalarının önemli bir sebebi vardı: İp sözü, urgan da dahil, her türlü ipe verilen bir addır. İplik ise, yalnızca "dikiş ipliği" dir. Örnreğin: "Canbaz ipi" için de ip denirdi. Bunun içindir ki Selçuk çağının başlarında, "ip üzerinde canbazlık gösterileri yapmak" da, "yıplamak" sözü ile karşılanırdı.
3-"İple kıl almak" karşılığı olarak da, yine yıplamak, yıplatmak gibi deyişler kullanılıyordu.
4- Bunlarda da anlaşılıyor ki Selçuk çağındaki Türkler, sözlüklerde yer alabilecek iple yapılmış süsleme ve kozmetik işlerine bile, değer veriyorlardı.

Selçuk çağının başındaki Türkler, "örülmüş ip"e geniş olarak, "yışığ" adını veriyorlardı. Bu tip ipler ile, örülmüş urganlar ve kayışlar da, yine bu adla adlandırılıyordu.
5- Yine Selçuk çağında, eğirilmiş ve bükülmüş şeylerin hepsine ise, "talku" denilirdi. "Talku yışıg" deyiminin, dokunmak üzere hazırlanmış olan ipliklerin, her türlüsünü ifade ettiği anlaşılıyordu.
6- Anadoluda "bükmek" anlamına kullanılan, bir "tay kurmak" sözü de vardır. Bunun, eski "talku" ile ne derece ilgili olduğunu tam bilemiyoruz. Çünkü Derleme Sözlüğündeki bir çok sözler, derlenirken ve yayınlanırken epey değişmiş ve esas söylenişini kaybetmişlerdir.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
 
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56