Tekil İleti gösterimi
Eski 04-22-2009, 11:39   #6
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,320
Post Cevap: Türklerde etli yemekler

CİĞER VE CİĞERLİ YEMEKLER:

Eski Türkler ciğere "övke" veya "öpke" derlerdi. Bizim "öfke" sözümüz de buradan gelmektedir. Sonradan bu söz, Batı Türklerinde, "akciğer" anlamında söylenmiştir. Anadolu ile Mısır Memlük devletinde bu deyim, "öyken" veya "öygen" şeklinde gelişmişti.

Ciğerin pişerken şişip, kabarması: Türklerde yemek pişirme çeşitleri de çoktur. XI. yüzyılda Kaşgarlı Mahmud, bu konuda şöyle diyordu: "Ciğer yemeği pişerken, iyice pişsin, olgunlaşsın ve kabarsın diye, üzerine hardal ve sirke dökülürdü". Böylece "ciğerin kabarıp ve şişmesi" için de, o çağdaki Ortaasya Türkleri, "öpke tangızdı" diyorlardı. Buradaki tangızmak sözü, yalnızca ciğerin pişerken kabarması için değil; bir insanın kızması veya öfkelenmesi için de, böyle deniyordu. Örnek olarak, "adam öfkesinden şişti" demek için, XI. yüzyıl Ortaasya Türkleri, "er öpkesinde tangızdı", diyorlardı. Görülüyor ki ciğer ile ilgili deyimler, eski Türklerde, hem yemek ve hem de moral bakımından aynı idiler.

"Ciğer kavurması", elbetteki eski Türklerde de vardı. "Ciğer ve yüreğin kavrulması", -şimdi olduğu gibi-, o çağda da hem kebap ve hem de üzülme için söyleniyordu. Hatta Kaşgarlı Mahmud, bu örnekleri içinde toplayan, çok eski bir Türk şiirini bile veriyordu:

"Ödhik otı tutunup,
"Öpke, ürek kagrulurİ"

"Sevgi ateşi tutuşursa, ciğer ve yürek kavrulur"

Görülüyor ki ciğer ve yüreklerin kebap olması hakkında, çok eski Türkler de, türküler düzmüştür. Uygurlar ise, "Devenin ciğerini kurutup, döğüp, eleyip", ilaç olarak kullanıyorlardı. Bunun için de ilaç reçetelerinde, "tevening övkesin" yani, "devenin ciğeri" diye söze başlıyorlardı. Uygurlar ciğere "övke" diyorlardı. Türklerde, "ciğeri kavurma" yolu ile pişirme geleneği, çok yaygındı. Bunun yanında Kırgız Türkleri gibi bazı kesimler, içine süt ve yağ doldurduktan sonra, suda haşlama yolu ile "ciğer dolması" da yapıyorlardı. Yudahin, bu yemekler hakkında bize bazı bilgiler vermektedir. Bazı Anadulu köylerinde ise ciğer kebabına, "çığırtlan" derler. Bu da, önemli bir Türk deyimidir.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
 
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56