Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı  

Geri git   Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı > Türk Harsı(Kültürü) ve Tarihi > Türk Mutfağı

Cevapla
 
Seçenekler Tarz
Eski 04-10-2009, 13:58   #11
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türklerde Hamurlu yiyecekler

TANDIR EKMEKLERİ:

"Tandır ekmekleri": Türkçedeki "tandır" sözünün genel olarak, farsça "tenür", tenüre sözlerinden geldiği kabul edilir. Farsça bu söz arapçaya "şedde" ve "tennür" şeklinde geçmiştir. Bu görüş, gerçek gibi görünse de, elimizde bunu yalanlayabilecek bazı belgeler de yok değildir. İbn Mütenna Sözlüğüne göre, türkçe "tamdır" sözü, "tandır" ve ekmek ocağı anlamına gelirdi. Aynı kaynakta, tandır ile ilgili deyimler, bunlarla da bitmemektedir. Ona göre, türkçe "tamdır-başı" sözü de, "tandır örtüsü" anlayışına gelmekteydi. Selçuk çağının başlangıcında "tamdurmak, tamturmak" fiil kökleri de, "yaktırmak" karşılığı olarak kullanılıyordu. "Tamdu, tamduk" sözlerine gelince bunlar, "kuvvetli ve alevli ateş" anlamlarına geliyorlardı. Cehennem anlamına gelen türkçe "tamu" sözünü de, unutmayalım. Bütün örnekler de bize gösteriyor ki, tandır karşılığı olarak kullanılan "tamdır" sözü, farsça bir söze benzetilerek yaratılmış basit bir deyim değildi. Düşüncemize göre, Anadoludaki "tandır" sözü farsçadan değil, eski türkçe "TAMDIR" sözünden geliyordu.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-10-2009, 14:34   #12
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türklerde Hamurlu yiyecekler

TÜRK TANDIRI:

Bazı Türklerde tamdır, tandır sözü gelişirken, örneğin Harezmşahlar kültür çevresi ile Batı Türkistan Türklerinde ise İran etkileri, henüz daha devam ediyordu. "Tandırı ısıtmak" için, "kızıttı tanurnı" deniyordu. Buradaki "tanur" sözü farsça bir sözcüktür. Önemli olan nokta, aynı kaynaktaki moğolca karşılığın da, "kızıttı tanuri" şeklinde yazılmasıdır. Bunların yanında, aynı kaynakta, tandır sözü de vardı.

Ekmek fırını veya tandırı için, elimizde çok önemli türkçe bir belge daha vardır: Ancak bu deyişin, yazılış ve okunuşu henüz daha, kesin bir şekilde çözülememiştir. "Awran" (?) şeklinde yazılan bu eski türkçe deyiş, "ekmek fırını" anlayışına geliyordu. Fakat bu tip fırın veya tandırın şekli, "demirci ocağına" benziyor. Görülüyor ki bir tandır konusu bile, Türk kültür tarihinde lehimize olan, bir çok konular ortaya çıkarmaktadır. Kuman Türkleri ile Rusya Türklerine gelince, bunlar da rusçadan gelen "peç" deyişinin daha yaygın olduğunu görüyoruz. Babürnamade ise Tandır deyişi yaygındır.

Doğal olarak tandırların da, bir çok çeşitleri vardı. En önemli olan nokta, tandırın peteği, yani küpüdür. Tandırın üzerine örtülen "keçe örtüye" Türkler, "tandır kebesi" derlerdi. Tandırın ateşinin karıştırılması için de, ayrı bir alet kullanılırdı. Anadoluda buna "kırdavuç, kırdağuç, eğiş, köseği", gibi en eski Türk izlerini taşıyan adlar verilirdi. Ekmeği tandırdan almak veya çevirmek için kullanılan "eğiş, eğri, şiş, gelberi" gibi aletler de, çok eski Türk özelliklerini göstermektedir. Selçuk çağının başında, "gelberi" ye, "yerküç" adı verilirdi. Bu alet, tahtadan yapılmış, kılıç gibi uzunca, enli bir ağaç parçası idi. Fırın veya tandırdaki ekmekler, bununla çevrilirdi. Başka konularda bu aletlere sıkça değineceğiz.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-10-2009, 14:37   #13
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türklerde Hamurlu yiyecekler

KÜLDE PİŞEN EKMEKLER:

"Külde pişen ekmekler": "Gömeç" adı verilen ünlü Türk ekmeklerine gelmiş bulunuyoruz. Anadoluda gömme ve gömeç, kömeç denilen bu çeşit ekmekler, başlıca iki öbek içinde özleyebiliriz.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-10-2009, 14:48   #14
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türklerde Hamurlu yiyecekler

BÜYÜK ŞÖLEN GÖMEÇLERİ:

Anadoluda görülen "büyük şölen gömeçleri", derin ve önemli bir "sosyal anlam" taşırlar. Genellikle 50 veya daha fazla kiloya yakın olarak hazırlanmış bir hamur kümesi, sıcak külün altına gömülür ve külün altında pişirilirdi. Gömeç somun şeklinde kabardıktan sonra, kabukları ayrılır ve içi, iyice ufalanırdı. Bundan sonra da yağla karıştırılarak, misafirlere dağıtılırdı. Biz Anadoluda, bütün düğün şenliğini doyurabilecek kadar, büyük gömmelere rastladık. Bazı yerlerde, kızgın bir tuğla üzerinde pişirilen, içi kıymalı ve soğanlı ekmeklere de, "gömme" adı verilmiştir. İster büyük veya isterse küçük olsun, külde pişirilen bu ekmeklerin kaynaklarının, gerek deyim ve gerekse pişirme usulü ve dağıtma töreleri bakımından Ortaasya olduğundan hiç bir şüphemiz yoktur.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-10-2009, 15:06   #15
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türklerde Hamurlu yiyecekler

KÜLDE PİŞEN KÜÇÜK EKMEKLER:

Kömeç deyimine ilk olarak yine Selçuk çağının başlarında, Kaşgarlı Mahmudun kitabında rastlıyoruz. Bu kaynakta kömeç, "küle gömülerek pişirilen çörek veya ekmek" olarak açıklanır. Farsçaya da "kumaç" ya da "komeç" şeklinde girmiştir. Fakat farsçada kumaç, bazlama anlamına gelir. Çağatay türkçesinde de kömeç sözü külde pişirilen ekmek anlayışına geliyordu. Fakat nasılsa, Dede Korkut kitabında "sac ekmeği" yerine söylendiği görülür: "Kara sakaç altında kömeçten ne var?" Burada sakaç sözü, üzerinde ekmek pişirilen sac anlamına gelir. Halbuki eski Anadolu metinlerinde, gömeç sözü şöyle cümleler içinde geçer: "Gömeç ekmeği ve buğaçayı, kora ve ıssı küle gömüp, pişirmek". Ortaasyadaki Kırgız bölgesinde de "kömüç "sözü, "külde pişirilen ekmek" anlamına gelir. Hatta, "herkes kendi hesabına çalışır" anlayışında "herkes kendi ekmeğine doğru kül çeker", şeklinde bir atasözü de vardır. Fakat bunun yanında, yine aynı kökten gelen "kömöçtön" sözü, "ekmek pişirilen sac ile, sac ekmeği" anlayışına gelir. Görülüyor ki, Dede Korkuttaki aynı güçlük, burada da karşımıza çıkmaktadır. Aslında Dede Korkutta, gömeçten, "sac üstünde değil; sac altından" yani, "ocak ve kül içinden" söz açılmaktadır.: "Kara sakaç altında" şeklinde. Kuzey Türklerine, Kazan bölgesine gidilince, kümeç şeklinde söylenen deyiş, artık "tava" ekmeği anlamına gelmekte idi.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-10-2009, 15:21   #16
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türklerde Hamurlu yiyecekler

KORDA PİŞEN EKMEKLER:

Közleme, gözleme, külde pişirilen Türk ekmekleri ile ilgili, ikinci önemli deyimdir. Bilindiği üzere türkçede köz, "kor ateş" demektir. Selçuk çağının başlarında, "közmen" sözü, "közde pişirilen ekmek" anlamına geliyordu. "Közmen kömdi", ise "köz ekmeğini köze gömdü" anlayışını karşılıyordu. Eski Anadolu metinlerinde bu deyiş, köz ekmeği şeklinde geçer. Harezmşahlar çağında da, "külde pişirilen ekmek" çeşitlerinden sık sık söz açılır.: "Külde pişürgen etmek", "pişürdi etmekni külde" gibi. Aslında köz, közleme köklerinden gelen bu deyim, Anadoluda da, gözleme şekline girmiştir. Yoksa bizim "göz" sözümüz ile hiç bir ilgisi yoktur. Kaşgarlı Mahmuddan itibaren başlayan bu deyimi, başka Türk lehçelerinde de bulamadık. Bu da bize, Anadolunun Türk kültür tarihi bakımından, ne derece büyük önem taşıdığını gösterir. Ahmet Vefik Paşa herşeyde olduğu gibi bu konuda da şuurlu davranarak, derlediği "gözlemeç" deyimlerini kitabına koymuştur. Gözlemeç deyişine, başka bir yerde de, rastlayamadık. Bazlamaç, omaç, gömeç deyimlerine bakılırsa, böyle bir söz kuruluşunun doğru olabileceği, akla yakın gelmektedir.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-10-2009, 15:31   #17
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türklerde Hamurlu yiyecekler

SACDA PİŞEN EKMEKLER:

Gözleme ise, Anadoluda, yalnızca sacda pişirilen yağlı ince ekmekler için kullanılan bir deyimdir. Ahmet Vefik Paşa, "çırçır gözlemesi" gibi buna benzer daha bir çok çeşitlerini tespit etmiştir. Paşanın açıklamasına bakılırsa, onun yaşadığı çağda gözlemeler, yalnızca sac üzerinde yapılmıyorlardı. Anadoluda gözlemeye, "gizleme, girde" gibi adlar da verilir. Girde sözü farsça bir deyiştir. Asım Efendinin de dediği gibi, "Ma'ruf yufka etmektir, Türkide kaf-ı arabi ile kirde derler". Yine Asım Efendi, Kamus çevrisinde bazlamaç ile kirde ekmeğini yanyana kullanır ve aynı özellikte görür. Bu konuda Anadolumuzun çeşitli yörelerinde söyleniş farklılıkları da görülmektedir.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-10-2009, 15:51   #18
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türklerde Hamurlu yiyecekler

ÖZLEME VE KETE:

Özleme adı verilen ve Selçuk çağının başlangıcından itibaren görülen ve "külde pişen" diğer bir Türk ekmeği daha vardır. Buradaki özleme deyimi, bir ekmek çeşidi olmasından çok, külde pişirme usulü ile ilgilendirilmiş bir söz anlamında görülmektedir. "Ol unug özledi", "o, unu külde pişirdi, külledi". Yazılışını henüz daha tam olarak çözüp okuyamadığımız, eski türkçe bir "esberi" deyimi de vardır. Bu da, külde pişirilen yağlı bir ekmek olarak tarif edilmektedir. Çoğu zaman yine külde pişirilen, "kete" adlı şekerli bir börek veya kurabiye de görülüyor. Bu çöreğe, eski Anadolu metinlerinde çok rastlanır. Kıpçak kültür çevresi ile Mısır Memluklarında da, bu çeşit kete ekmekleri ile böreği görülür.

Not: Hamurlu ve katkılı yiyeceklere ileride devam edilecektir.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Seçenekler
Tarz

Yetkileriniz
Konu Açmaya Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
İletinizi Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı

Fikirmeydanı Kuralları
Hızlı Erisim

Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Otağ Cevaplar Son İleti
Türklerde Yelpaze kobali Giyim Kuşam 1 04-06-2009 16:06
Türklerde ütü kobali Giyim Kuşam 0 04-05-2009 18:05
Türklerde Makas kobali Giyim Kuşam 2 04-05-2009 17:45
Türklerde Fırça kobali Giyim Kuşam 0 04-05-2009 14:36
Türklerde ayna kobali Giyim Kuşam 6 01-05-2009 18:03


24 Saatlik Zaman Dilimi +2. Şuan Saat: 22:26.


vBulletin® Sürüm 3.8.4
Telif ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd. Türkçü Toplumcu Ağalanı'nın tüm hakları Türk Milleti'ne aittir. Kaynak göstererek alıntı yapmak serbesttir.
Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56