Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı  

Geri git   Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı > Türk Harsı(Kültürü) ve Tarihi > Giyim Kuşam

Cevapla
 
Seçenekler Tarz
Eski 06-11-2008, 23:40   #1
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,321
Varsayılan İlik ve Düğme:

İLİK:

İlik sözü ve karşıladığı anlam, Türklerde çok eskiden beri bilinen bir şeydi. Eski Türk mezarlarında bol miktarda düğme bulunduğuna göre, Türklerin çok eskiden beri, elbiseye ilik yapma işini bilmeleri gerekiyordu. İlik sözü, türkçe il-mek "bağlamak, iliştirmek" fiilinden gelişen, bir isimdir.

Selçuk çağının başlangıçlarında da Oğuzlar bu sözü, bu günkünden pek değişik olmayarak, ilik şeklinde söylüyorlardı. Diğer Türlerde ise iliğe, yilik deniyordu. Kıpçak ve Mısır Türklerinde ise bu sözü, ilkik veya ilgik şekillerinde görüyoruz. Harezmşahlar çağında, birazda Kıpçak tesiri altında kalınarak, düğme iliğine ilgük denilmişti. Moğollarda ise bu söz eme tobçi olarak söylenmekteydi. Kuman Türklerine gelince, Oğuzlardan pek uzaklarda bulunmalarına rağmen, onlar da Oğuz ağzına yakın olarak, ilik sözü ile ilik-lemek fiilini kullanıyorlardı.

Anadoluda iliğe ayrıca, dişice, yara, yarık da derler. Bu günkü Ortaasya ağızlarında ilik sözü, daha çok kanca anlamına söylenmektedir. Görülüyor ki en eski türkçe anlamı, en iyi saklayan ve devam ettiren, yine Anadolu olmuştu.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 06-12-2008, 10:23   #2
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,321
Varsayılan Ynt: İlik ve Düğme:

DÜĞME:

Düğme sözü de, eski türkçe tüg-mek, yani "düğmek" bağlamak" kökünden geliyordu. Bu söz, Selçuk çağının başlangıçlarında tügme, şeklinde söyleniyordu. Kıpçak bölgesinde tüyme ve Kuman ağzında ise, tüvme şekline giriyordu. Bu türkçe sözün, moğol lehçelerine de geçtiği görülür. Düğme, eski Ortaasyada değerli bir süs elemanıydı. Hatta bir kızın güzelliğini anlatmak için, "Kızın başı düğmeye (tümö) benziyor" denirdi. Dede Korkut kafir kızları için ise, "Gögsi kızıl dügmeli" diyordu. Ancak ne demek istediği pek anlaşılamamıştır.

Kopça, kopçak deyişleri de eski sözlerdir. Anadoluda bazı yerlerde " ilik " ile ilgili olarak düğme yerine ilgeç, ilgi, ilik sözleri de kullanılır. Yine Anadoluda düğme karşılığı olarak kullanılan kadak sözünün de, eski türkçedeki "dikmek, bağlamak" anlamına gelen kadı-mak, kada-mak köklerinden gelmesi ihtimaldir.

Kanca ile düğme sözleri ise, anlam bakımından birbirine karıştırılmıştır. Örneğin eski türkçedeki ırgak sözü, hem kanca ve hem de düğme anlamında kullanılmaktaydı. İlik ile düğme de çoğu zaman bu anlamı karşılıyordu. Aslında kopça, kopçak sözleri de yalnızca bizim anladığımız anlamda düğme değildi. Erkek kopça, dişi kopça gibi, kanca anlamına gelen sözler de vardı. Ortaasya Türkleri ise "düğme" için, çoğu zaman topçu sözünü kullanırlardı.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Seçenekler
Tarz

Yetkileriniz
Konu Açmaya Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
İletinizi Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı

Fikirmeydanı Kuralları
Hızlı Erisim


24 Saatlik Zaman Dilimi +2. Şuan Saat: 21:34.


vBulletin® Sürüm 3.8.4
Telif ©2000 - 2020, Jelsoft Enterprises Ltd. Türkçü Toplumcu Ağalanı'nın tüm hakları Türk Milleti'ne aittir. Kaynak göstererek alıntı yapmak serbesttir.
Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56