Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı  

Geri git   Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı > Türk Harsı(Kültürü) ve Tarihi > Giyim Kuşam

Cevapla
 
Seçenekler Tarz
Eski 04-18-2009, 13:21   #41
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Böz ve bözçi:

"Bez" sözümüz, eskiden "böz" olarak söylenir ve yazılırdı. Türk kültüründe pek büyük değişmeler yoktur. Eski Uygur yazılarını araştıranlar, böz sözünü çoğu zaman, "pamuktan yapılmış kumaş" olarak çevirmişlerdir. Araştırmalarımıza göre böz sözünün, yani bezin yalnızca pamuktan yapıldığına dair bir delil bulunamadı. Ketenden de bez yapılıyordu Ancak bezlerin çoğu zaman pamuktan yapılmış olmaları sebebi ile, böyle bir sonuca varılmış olması da yanlış değildir. Yine Uygur metinlerinde geçen "bözçi", yani "bezci" deyişi de, dokumacı olarak kabul edilmiştir.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 13:31   #42
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Pamuk sözü:

Pamuk sözü, Türklerde ilk önce ne zaman görüldü? Bu çok önemli bir sorudur. Çünkü pamuk, Ortaasyada yerli olarak bulunan, İndo-İran dillerinden türkçeye geçmiş bir sözdür. Fakat farsçadaki "penbe" sözünün nasıl olupta, Türklerde "pamuk" şekline girebilmiş olduğu ise, ayrı bir konudur. Pamuk sözünü ilk önce Kaşgarlı Mahmud'un kitabında, yani XI. yüzyılın ikinci yarısında görüyoruz. Kaşgarlı Mahmud'a göre bu, "Oğuzca" bir Türk sözü idi. Bilindiği üzere, "Oğuzlar, diğer Türk boylarına göre çok daha önceleri, Batı Türkistanın yerli halkları ile, bağlar kurmuşlardı". Oğuzların bu sözü, -Anadoluda söylendiği gibi-, pamuk şeklinde söylenmiş olmaları, gerçekten üzerinde durulacak bir konudur. Pamuk sözünün Türklerdeki gelişmesine bakılırsa Türklerin bu sözü, Batı Türkistanın yerli halklarından çok daha önceleri alıp geliştirdikleri, bir gerçek olarak karşımıza çıkmaktadır.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 13:38   #43
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Mamuk:

Mamuk ise Türklerde, Harezmşahlar çağında ortaya çıkar. Eski Mısır ve Kıpçak kültür çevrelerinde yayılarak, Çağatay kültür çevresinde daha köklü bir gelenek ile yerleşir ve kalır. Harezmşahlar Türk kültür çevresinde "mamuk, mamukluk" gibi sözler çok sık geçer. "Mamuk, mamık" söylenişi ise, eski Mısır ve Kıpçak Türk kesimlerinde devam eder. "Mamuh", Avrupadaki Kuman Türklerinin konuşmalarına kadar yayılmıştır. Fakat "mamuk", daha çok Çağatay kültür çevresi ile, kuzeydeki Türkler arasına yerleşmiştir. Görülüyor ki pamuk kültürü, Doğu Türkleri ile Anadolu arasında, ayrı bir yayılma ve gelişme gösteriyordu.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 13:49   #44
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Pamuk sözünün yayılması:

Pamuk, panbuk, daha çok Batı Türklerinde ve Anadoluda yayılan bir söyleniştir. Hiç şüphe yok ki, Oğuzların kendilerine benzeştirerek, Türkleştirdikleri en orjinal Türk sözü, pamuk idi. Panbuk ise, -bir (k) eki ile-, Batı Türkistandaki eski İran dil kollarına yakındı. Belki de daha eski bir deyiş idi. Anadolu Türkleri de, yaygın olarak Oğuzlar gibi, pamuk derler. Eski Anadoluda yazılmış, türkçe kitaplarında ise pamuk sözü, "banbık, pambuk, panbık, panbuğ, panbuk" gibi değişik yazılışlar ile yazılmıştır. Çağatay kültür çevresine çok yakın olmasına rağmen Oğuz geleneği, Türkmenistan Türklerinde de "panbuk" deyişi ile devam ediyordu. Dede Korkut kitabında da, "eski panbuk bez olmaz" gibi sözler görülüyordu.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 14:05   #45
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Çiğit:

Eski Türk kaynaklarında "çiğit" sözünün, yalnızca "pamuk çekirdeği" için söylenmiş bir söz olarak açıklanması da, Türk kültür tarihi bakımından, ayrı bir değer taşır. Kaşgarlı Mahmud'a göre çiğit sözü, "pamuk çekirdeği veya tohumu" anlamındadır. Bu söz, Argu Türklerince söyleniyordu. Argu Türklerinin konuştukları Türk ağzında, Türkistanın yerli dillerinden gelmiş, birçok sözler vardı. Bu gelenek, Harezmşahlar Türk kültür çevresinde de devam ediyordu. Çiğit sözü bu çağla ilgili kaynaklarda, moğolca "kibezün hüren", yani " pamuk tohumu" karşılığı ile karşılanıyordu. Aynı anlam ve gelenek, Anadoluya yakın olan XIII. yüzyıl eski Mısır ve Kıpçak Türk kültür çevrelerinde ise, "çikit" sözü ile yaşıyordu. Türklerin bu eski gelenekleri, Doğu Türkistanda bile kaybolmamıştır. Eski Anadolu kitaplarında ise, "pamuk çekirdeği" anlamında, "çığıt" sözü geçiyordu.: "Pamuk çığıdı, bedenden kılı gidermek", gibi. Anadolu halk ağızlarında, pamuk tohumu karşılığında söylenen en yaygın sözler, yine "çiğıt, çiğit, çiyit" sözleri idiler. Fakat artık Anadoluda "çiğit", yalnızca pamuk çekirdeği için değil; bütün çekirdekler için de söylenegelmiştir. Görülüyor ki bir "çiğit" sözü bile, Türk kültüründe ne gibi geniş gelişmeler göstermiştir.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 14:11   #46
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Pamukla ilgili Türk sözleri:

Batı Türkleri, Batıya kaydıkça, yeni kültür çevreleri ile karşılaşmışlardı. Bu sebeple yavaş yavaş eski geleneklerden, az da olsa kurtulmuşlar ve kendi kendilerine, yeni bir dünya kurmuşlardı. Örnek olarak Ortaasya ve Doğu Türkleri, "pamuk" için henüz daha "kebes" gibi eski bir Türk sözü söylerken, Oğuz ve Türkmenler ise, kendi kendilerine yeni deyişler edinmişlerdi. Batıya doğru kayan Oğuzlar pamuk için, bazan "mamuk" ve bazan da "çiğit" demeğe başlamışlardı.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 14:59   #47
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Kebes sözü:

"Kebes" sözü, bugün artık Anadolu köylerinde, pamuk karşılığı olarak söylenmemektedir. Buna rağmen "kebes" veya "kebez" sözü, Anadoluda hem anlam ve hem de anlayış bakımından, kendisine yeni bir gelişme yolu bulmuştur. Aynı gelişmeyi Ortaasya Türklerinde de görüyoruz. Anadolu köylerinde derlenen "kebez" veya "kepez" sözlerinin karşılıklarını, şöyle sıralayabiliriz:
1- Boncuk, para ve tül takılmış renkli tülbentlerden yapılmış gelin başlığı.
2- Tavuk ve kuşların ibiği, veya başlarındaki uzun tüğler.
3- Koyun veya kuşların başlarındaki kabarık yünler.
Bu bilgiler derleme sözlüğünden alınmıştır.

Anadoludaki bu gelişme, Ortaasya Türklerinde de görülüyordu. Ortaasyadaki ziraatçı Tarançı Türkleri de, tüylü "Tatar şapkaları" için, kebes diyorlardı. Ayrıca, pamuk veya koza gibi etrafına yayılmış herşeye de, kebes deniyordu. Altaylardaki Şor Türkleri ise, geniş yapraklı "akonit otuna" bile, bundan dolayı kebes demişlerdi.

Batı Türkleri ile Anadoludaki bu gelişmeler de, elbetteki temelsiz ve bir rastlantı şeklinde olmamıştı. Eski Mısırdaki Memlük devletinde, "başlık, şapka ve kalpak" gibi şeylere, Ortaasyada olduğu gibi, kebes adı verilmişti. Bu çağa ait türkçe sözlüklerde, bu bilgileri açık olarak, bulabiliyoruz. "Şapka" ile "pamuk" arasında, ne gibi bir bağ olabilirdi? Unutmayalım ki eski Türk şapkaları, tüylü ve sorguçlu idiler. Bugünkü Çin operaları ile tiyatrolarında bile, Ortaasyalı kavimleri Çinlilerden ayırabilmek için Ortaasyalıların başlarına, çeşitli tüyler takarlar.

"Kepez", eski Türklerde pamuk demektir. Bunda hiçbir şüphe ve kuşku yoktur. Bu konudaki en eski bilgilerimiz de Uygurlar ile Kaşgarlı Mahmudun kitabından, yani XI. yüzyıl Ortaasya Türklerinden başlamaktadır. Önemli olan nokta, Çinde pamuk ile ilgili deyişlerin, Ortadoğudan gelmiş olmasına rağmen, Türklerde yerli olarak görülmesidir. Laufer, "Sino-İranica" adlı eserinde, Çin kültürüne girmiş olan "pahta, panpa, kutn" gibi, batıdan gelmiş olan deyişleri bulmuş ve derinliğine olarak incelemiştir. Türklerde ise pamukçulukla ilgili, böyle yabancı deyişleri görmüyoruz. Doğal olarak, Batıya geçen Oğuzların dışında.

Uygur sözleşme ve senetlerinde, "on teng kepezi, güzün" vereceğine dair sözler geçiyordu. Buradaki "teng" sözü, Çinden alınmış bir ölçü adıdır. Ayrıca XI. yüzyıl Ortaasya Türklerinde, kepez sözü ile ilgili olarak söylenmiş şu sözleri de görüyoruz:
1-"Pamuk tane ve çiğit tuttu".
2-"O, pamuğun çiğitlerini ayırdı ve ayıkladı".
3-"Fitil yapmak için hazırlanmış olan pamuk".
4-"Pamukluk ve pamuk ekilen yer": (kepezlik)
5-"Elinde pamuğu olan, pamuk sahibi kişi": (kepezlikler).
Bu örnekleri Kaşgarlı Mahmudun kitabından derlemiş bulunuyoruz.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 15:39   #48
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Pamuk ile ilgili diğer Türk görüşleri:

Çağatay Türk kültür çevresinde görülen ve pamuk karşılığı olarak söylenen, "göbenek" sözü üzerinde de, dikkatle durulmalıdır. Bu deyişin moğolcadan geldiği söylenirse de, eski Moğollarda ne yerli bir pamuk kültürü ve ne de böyle bir söz vardı. Doğal olarak eski Moğol kaynaklarında yoktu. Şimdiki karışmış moğolcada ise, vardır.

"Yün" ile "pamuk" da, bazı Türk kesimlerince, zaman zaman birbirine karıştırılmıştır. Kaşgarlı Mahmud, Argu, Yağma ve karluk gibi, Ortaasya ve Kaşgar bölgesindeki bazı Türk kesimlerinin, pamuk için de "yung", yani yün dediklerini söylüyordu. Bazı Uygur yazılarında da, pamuk yerine "yüng" deniyordu. Pamuk ile yün gerçi hem birbirlerine benziyorlar ve hemde aynı iş ve dokuma için kullanılıyorlardı. Fakat ziraatın gelişmiş olduğu Türk kesimlerinde, pamuk ile yün, yukarıda da belirttiğimiz gibi, karıştırılmamışlardı. Ziraatçı Türklerde, pamukçuluk ile ilgili oldukça geniş bir bilgi birikimi vardı.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 15:52   #49
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Türk tıbbında pamuk:

Uygur Tıb kitaplarında, "pamuktan tanponlar yapıp burun deliklerine vurulsun veya sokulsun" deniyordu. Uygurların bu ilaç reçetelerinde, pamuktan söz açılırken de, pamuğa "batatu" deniyordu. Bu yuvarlak pamuk tanponları için ise, "tegzim" adı veriliyordu. Bu Uygur ilaç reçetesinin eski türkçesi ise, şöyle idi: "Batatu birle tegzim kılıp, burun ütinte ursun". Yukarıda da belirttiğimiz gibi, Farsların pahta sözleri, çinceye po-tieh şeklinde girmişti. Acaba bu söz, çinceden de dönüp dolaşıp Türklere, "batatu" şeklinde mi gelmişti, yoksa tanpon pamuğu anlamına Türklerin "batmak, batırmak" sözünden mi türemişti? Eski Türkler bezi havlayıp "kolalamak" için, "batlamak" da derlerdi. Bunu kesin olarak bilemiyoruz. Farsların "pahta" deyişi ise, Türklere çok geç çağlarda girmişti. O da çok az olarak. Kalmuklar gibi bazı Moğol kesimleri ise, pamuk ile yapağı arasında bir ayrılık görmemişlerdi. Onların pamuğa da, "daka", yani "yapağı" demişlerdi. Zaten bu kavimlerin yaşadıkları bölgede, pamuk ziraatı diye, bir şey yoktu.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 16:06   #50
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Pamuklu kumaşlar ve dokumalar üzerine:

Türk bezleri hakkında XI. yüzyıl Ortaasya Türklerinden derlenmiş olan Kaşgarlı Mahmudun kitabından alınan sözler şöyledir:

1- Bez dokudu. 2- Bu bezin eni neçe? 3- Eteklik bez. 4- Seyrek (sedhrek) bez. 5- Bir kucak bez. 6- Bez dokundu (tokuldu). 7- O, bezi dokuttu. 8- O, bezi çığ adlı bir ölçü ile ölçtürdü. (Çığlattı) 9- 1Yamalık (yamağlık) bez." 10- " O, beze arış yaptı (yüğürdü)" 11- "Bez bohçalandı veya ölçüldü (çığlandı)". 12- "Erkek, bezi dokudu". 13- "O, bezi mayalı bir tortu tortuladı ve kolaladı (batladı)". 14- "O, bezi makasla kırptı (kıftuladı)". 15- "O bezi karış ile ölçtürdü (karşattı)".

Bu örnekler de gösteriyor ki, Türkler henüz daha Anadoluya gelmeden önce bile, bez hakkında pek çok şeyler biliyorlardı.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Seçenekler
Tarz

Yetkileriniz
Konu Açmaya Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
İletinizi Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı

Fikirmeydanı Kuralları
Hızlı Erisim

Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Otağ Cevaplar Son İleti
Tarihi Türk Ile Başlatan Türk! Türk'ÇE Türk Dünyasından Haberler 4 10-29-2007 20:22
Türk Ismi Taşiyip Türk Deyince Ifrit Olanlara Bilgi! Türk'ÇE Türk Dünyasından Haberler 0 09-20-2007 23:22


24 Saatlik Zaman Dilimi +2. Şuan Saat: 20:48.


vBulletin® Sürüm 3.8.4
Telif ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd. Türkçü Toplumcu Ağalanı'nın tüm hakları Türk Milleti'ne aittir. Kaynak göstererek alıntı yapmak serbesttir.
Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56