Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı  

Geri git   Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı > Türk Harsı(Kültürü) ve Tarihi > Giyim Kuşam

Cevapla
 
Seçenekler Tarz
Eski 04-18-2009, 16:19   #51
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

BAZI ESKİ TÜRK PAMUKLULARI:

Burada, eski Türklerin tanıdıkları bütün kumaş çeşitlerini incelememize imkan yoktur. Bu sebeple, yalnızca elimizde bulunan bilgileri, kısa olarak ele almağa çalışacağız.

Çek:

Kaşgarlı Mahmudun kitabında yer alan, bir "pamuklu dokuma" çeşididir. Ona göre, "Kumaş biçiminde bir pamuklu dokumadır. Bundan örtü yapılır. Yimek Türkleri de giyinirler". Yimek veya Kimek Türkleri, Batı Sibiryada otururlardı. Oğuzlar ile diğer Ortaasya Türklerine, çok uzak idiler. Bu sebeple kaynak, kumaşın özelliğini bile tarif edememektedir.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 16:25   #52
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Kolalı veya havlı kumaşlar:

Türklerde tanınmış bez cinslerinden idiler. Yine aynı kaynak, XI. yüzyıl Ortaasya Türklerinin "batladı, batlamak" fiillerini açıklarken şöyle diyordu: "Ol, bezni batladı", yani "O, bezi mayalı bir tortu ile tortuladı, bezi kolaladı", demektir. Batlamak sözünün nereden geldiğini bilmiyoruz. Böyle kolalı kumaşlar, bugün de yapılmaktadır. Yukarıda da belirttiğimiz gibi Uygurlar, bazı pamuk çesitlerine, "batatu" diyorlardı. Bu pamuk veya pamuklu bez adının, batlamak işi ile bir ilgisi varmıdır? Bu konuda da kesin konuşamıyoruz.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 16:30   #53
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Kemek:

Bu da bir Kıpçak kumaşıdır. Aynı kaynak bunun için de, şöyle diyordu: "Çubuklu ve nakışlı bir kumaştır. Bundan bürgü de yapılır. Kıpçaklar ise yağmurluk yaparlar" Bilindiği üzere bu bölgeler, iklim bakımından çok serttir. Bu sebeple kumaşların, ince ve pamuktan yapılmış olmaları da şüphelidir. Anlaşıldığına göre Kıpçak Türkleri bu kumaşı yapıp, güneydeki Türklere satıyorlardı. Bu kumaşın adının, Kimek Türkleri ile ilgisi olması muhtemeldir.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 16:37   #54
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Kıtıglık:

Uygur kültür çevresinde adı geçen, bir örtü cinsidir. "Kıtıklık örtgü, kıtıksız örtgü" adları ile iki yerde geçmektedir. Bilindiği üzere eski Türkler, "örtü" için, "örtgü" derlerdi. Bu, Türkoloğlar tarafından geniş olarak "pamuklu kumaş" diye açıklanmışdır. Böyle bir "Pamuklu, pamuksuz örtü" ayırması, biraz garip gelmektedir. Gerçi Anadoluda da işlenmemiş, "kaba pamuk veya yüne" kıtık denir. Minder kıtığı, kireç kıtığı, gibi. Fakat bu örnek de, Yukarıdaki Uygur deyişini aydınlatmağa yeterli değildir. Bizce bunu, "kıyılı ve kıyısız örtü", yani " kenarları işlenmiş veya işlenmemiş " diye açıklamak, en doğru yol olsa gerek.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 16:49   #55
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Köpen:

Köpen ve köpene, Anadolu köylerinde, "deve çulu" anlamına söylenir. "Uzun tüylü halı, adi dokunmuş kumaş, kaba kumaş, paçavra ve eski bez, minder ve küçük yorgan" için de Anadoluda, "köpen" veya "köpene" adı verilir. Kaşgarlı Mahmud'un derlemelerine göre XI. yüzyıl Ortaasya Türkleri de, "şilte, minder" için, "köpsün"; Oğuzlar ise, "eğerin ön ve arka yastıkları" için, "köpçük" derlerdi. Bundan da anlaşılıyor ki, çok kaba dokunmuş kalın ve çul gibi kumaşlara Türkler, "köpen" diyorlardı. Pamuk ziraatından habersiz olan Moğollar ise, pamuk veya pamuklu kumaşlara, köpen veya köpün adı veriyorlardı. Senglah sözlüğüne göre ise, Çağatay Türk kültür çevresinde pamuğa "göbenek" deniyordu. Clauson'a göre bu söz, Türklere Moğollardan girmişti. Pamuk kültürü olmayan Moğollardan Türklere böyle bir söz nasıl girmiş olabilirdi? Bizce bu sözün köklerini, Anadoluda da çok söylenen, "göben, köpen, ile göbelek" gibi, göbekli ve mantarlı bitkilerde aramak, en doğru yol olsa gerek.

Bir de ayrıca "sedhrek böz", yani "seyrek bez" ve "Kalın bez" çeşitleri de vardır. Garipnamede bezlerle ilgili geçen şöyle bir yazı vardır:

"Ol yedi kat don nedir ayıdan sana,
"Bir katı pambuktur, anın görsen a!".
__________________
ÖNCE VATAN

Konu kobali tarafından (04-18-2009 Saat 17:46 ) değiştirilmiştir.
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 16:59   #56
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

YABANCI KÜLTÜRLERDEN GELEN BAZI PAMUKLULAR:

Kutnı kumaş:

Kutnı kumaş, dünkü ve bugünkü Anadoluda da söylenen bir deyiştir. Bu söz arapça pamuk anlamından gelen, "kutn" sözünden gelmektedir. Avrupa dillerindeki "cotton" ve bizde söylenişi ile "koton" da, bu köke dayanır. Avrupa ve anadoludaki "kot" söylenişi, bir kısaltma ibaresidir, kumaşın adı değildir.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 17:04   #57
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Pahta kumaşı:

Pahta sözü, farsça bir sözdür. Bir pamuklu dokuma olarak bilinen bu pamuklu, Anadoluda pek yayılmamıştır. Fakat Çağatay ve Özbek gibi Türk kültür çevrelerinde İran etkileri, eski Türk geleneklerini biraz daha geriye doğru itmiştir.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 17:09   #58
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Aklık:

Aklık: Bezin özelliği ak olmasındandır. Bu sebeple Altay Türkleri beyaz beze, "ak-pös" diyorlardı. Çağatay ve Doğu Türkleri ise, "hass" sözünden türkçeleştirme yolu ile "beyaz bez" için, "ak-kasa" demişlerdir. Kırgız Türklerinin akbez için, niçin "akkırt" dediklerini ise pek anlayamıyoruz. Aynı Türkler buna, bazan da " ak-raht" diyorlardı. Bunlara "aksun" sözünü de katabiliriz. Radlof, bu sözlerin köklerini açıklamadan sözlüğüne almıştır.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 17:16   #59
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

Bulavlı:

Kırgız Türkleri uzun lifli pamuklardan yapılmış pamuklu dokumalara, "bulavlı" adını vermişlerdir. Bu söz, Kalmuklar gibi Moğolların Batı kesimlerinde de görülmektedir. Ramstedt, "Kalmuk Sözlüğü" adlı kitabında, bu sözün Tibetçeden geldiğini söylemektedir. Fakat Tibette, bir pamuk kültürü yoktu.

Bu tür kumaşların adlarının yine, Ortaasya dillerinden geçtiği aşikardır.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-18-2009, 17:29   #60
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk Dokumacılığı

PAMUKLU KUMAŞLARIN DOKUNMASI:

Pamuklu kumaşlar için, ayrı bir dokuma tekniği yoktur. Yalnız araştırıken eski Türk kaynaklarında, pamuklu bezlerin dokunması ile ilgili, bazı sözler bulduk. Bu bilgileri de burada, kısa olarak sunmayı, yararlı gördük.

XI. yüzyıl Türklerinde, "böz tokuldu" veya "ol, böz tokıttı" gibi sözler ile karşılanıyordu. Bu bilgileri, Kaşgarlı mahmudun kitabından aldık. Aynı kaynakta, "böz tokıdı" gibi deyişler de görüyoruz.

Yine yukarıda adı geçen kaynakta, "erkek dokumacı" sözü de konu ediliyordu. Eski Türklerde dokumacılık, aslında bir "ev zenaatı" idi. Bu sebeple bütün aile, -keçe yapımında olduğu gibi-, dokuma işlerinde de, hep birlikte çalışıyorlardı. Erkek dokumacı ise, bir meslek kolunun temsilcisi olabilirdi. Hatta Kaşgarlı Mahmud bir yerde, "Er böz tokıdı", diye bir örnek bile veriyordu.

Dokumacılığın işlerinden biri de, "bezi kolalamak ve kitrelemek" idi. Türklerin bu işe "batlamak" dediklerini belirtmiştik. "Ol bözni batladı" gibi örnekler de, yine aynı kaynakta görülmektedir.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Seçenekler
Tarz

Yetkileriniz
Konu Açmaya Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
İletinizi Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı

Fikirmeydanı Kuralları
Hızlı Erisim

Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Otağ Cevaplar Son İleti
Tarihi Türk Ile Başlatan Türk! Türk'ÇE Türk Dünyasından Haberler 4 10-29-2007 20:22
Türk Ismi Taşiyip Türk Deyince Ifrit Olanlara Bilgi! Türk'ÇE Türk Dünyasından Haberler 0 09-20-2007 23:22


24 Saatlik Zaman Dilimi +2. Şuan Saat: 16:09.


vBulletin® Sürüm 3.8.4
Telif ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd. Türkçü Toplumcu Ağalanı'nın tüm hakları Türk Milleti'ne aittir. Kaynak göstererek alıntı yapmak serbesttir.
Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56