Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı  

Geri git   Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı > Türkçe > Sözcük Türetme Alanı

Cevapla
 
Seçenekler Tarz
Eski 04-06-2011, 15:57   #1
bensay
Türkçü
 
Üyelik tarihi: Mar 2011
İletiler: 75
Varsayılan Kapakça

TDK sözlük "sibop" yazdığınızda supap" diyor. Supap yazdığınızda aşağıdaki açıklamayı yapıyor.

supap, -bı Fr. soupape

a. tek. 1. Bir yay yardımıyla gergin tutulan ve yatağın düzlemine dik olarak yaptığı gidip gelme hareketiyle bir akışkanın geçişini ayarlamaya yarayan kapak, sibop: “Bu devasa kürenin ortasında bir musluk, sağında ve solunda ise iki supap vardı.” -İ. O. Anar. 2. fiz. Bir devreye yerleştirildiğinde belirli şartlar altında, akımın yalnız bir yönde geçmesini sağlayan ve böylece dalgalı akımları doğrultmaya yarayan sistem, sibop.

Güncel Türkçe Sözlük

İşin özü geçişi, akışımı açan, kapayan veya niceliğini ayarlayan bir tür kapak bu sibop/supap. Dilimizdeki denklik, benzerlik eki +ÇA'dan yayarlanarak "kapakça" diyebiliriz.
__________________
Evrensel olan kavramlardır. Sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
www.yerevi.com
bensay isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-12-2011, 10:08   #2
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Kapakça

Burada da; "bası", "sıkı", "itmek" vb. sözcükler düşünülerek türetme yapılsa nasıl seçenekler oluşur acaba! Biraz çalışılırarak "piçleştiren" bu sözcüklerden dilimizi temizleyebiliriz.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-14-2011, 14:43   #3
bensay
Türkçü
 
Üyelik tarihi: Mar 2011
İletiler: 75
Varsayılan Cevap: Kapakça

Bence sorun şurada: Bizler kapak kavramını örneğin bir tencere, bir dolap, bir sandık kapağının biçimiyle aşırı ölçüde özdeşleştirmiş durumdayız. Kapakça dendiğinde yine bir dolap, bir tencere, bir sandık kapağı biçiminde bir nesne usumuza geliyor ve doğal olarak bunun supaba uymayacağını düşünüyoruz. Oysa kapak/kapakça denen nesnenin işlevini göz önüne alabilirsek durum uyabilirleşiyor. Kuşkusuz çağrışımları, algıları yönlendirip yönetmek güç iş. Bu durum, karşılaşmaya baştan 2-0 yenik başlamak gibi bir nenle karşı karşıya bırakıyor bizi.

Bu arada, bir ara "kapaç" diyeyim dedim ve bu sözcüğün GTS'de (=Güncel Türkçe Sözlük) değilse de kimi sözlüklerde valf/vana karşılığı yerini almış olduğunu gördüğümü konuya bağlantılı ek bilgi olarak belirteyim.
__________________
Evrensel olan kavramlardır. Sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
www.yerevi.com

Konu bensay tarafından (04-29-2011 Saat 10:46 ) değiştirilmiştir.
bensay isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-23-2011, 19:20   #4
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Kapakça

Sibop; sıkıştırılmış havanın dışarı çıkmasını önleyen bir aygıt ise, kapak sözcüğünden türetilecek sözcüğün çok yerindeliği tartışılır sanırım. Bu sözcük üzerinde biraz daha çalışmakta yarar olacağını sanıyorum.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-26-2011, 11:08   #5
bensay
Türkçü
 
Üyelik tarihi: Mar 2011
İletiler: 75
Varsayılan Cevap: Kapakça

Evet sayın Kobali, doğrusu supap/sibob sub (=alt) + pape (=çene) bileşimi bir sözcük olmakla ve açıklamalarında "kapak, kapakcık" türü sözcükler kullanılmakla birlikte "kapa-" yerine "tıka-" kökünden de yararlanmayı düşünebiliriz.

Genel anlamlı ve daha çok İtalyanca'dan geçen "tapa/tıpa" yerine kullanılan bir "tıkaç" sözcüğümüz var. Buradan tıkaçça, tıkaççık>tıkaşcık, "tıka-"tan "tıkak, tıkağı/tıkayı/tıkay ( bileği/bileyi/biley benzeri) şu kıpı benim usuma gelen sözcükler.
__________________
Evrensel olan kavramlardır. Sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
www.yerevi.com

Konu bensay tarafından (04-26-2011 Saat 11:49 ) değiştirilmiştir.
bensay isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 04-28-2011, 20:31   #6
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Kapakça

"tıkak ya da tıkay" Bu iki sözcük de hem söylenmesi açısından hem de kulağa hoş gelen tınısıyla düşünülmelidir. Her ikisi de güzel.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 07-15-2011, 09:37   #7
bensay
Türkçü
 
Üyelik tarihi: Mar 2011
İletiler: 75
Varsayılan Cevap: Kapakça

Bakınız ne buldum:

Kapacık Osm. Supap


BSTS / Teknik Terimler - Bastıraklar

Bu sözcüğün "kapakçık" biçimi de bulunmakta.
__________________
Evrensel olan kavramlardır. Sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
www.yerevi.com
bensay isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 07-27-2011, 10:54   #8
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Kapakça

Dediğim gibi! Kapaktan türeyen sözcükler çok genel! Sibop için tıkma eylemi öne çıkımalı bence!
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Seçenekler
Tarz

Yetkileriniz
Konu Açmaya Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
İletinizi Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı

Fikirmeydanı Kuralları
Hızlı Erisim


24 Saatlik Zaman Dilimi +2. Şuan Saat: 13:28.


vBulletin® Sürüm 3.8.4
Telif ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd. Türkçü Toplumcu Ağalanı'nın tüm hakları Türk Milleti'ne aittir. Kaynak göstererek alıntı yapmak serbesttir.
Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56