Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı  

Geri git   Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı > Türk Harsı(Kültürü) ve Tarihi > Gelenek Görenek Töre

Cevapla
 
Seçenekler Tarz
Eski 11-28-2015, 16:50   #11
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Varsayılan Cevap: Türk evi

6-Evin tavanı:

Bilindiği üzere, evin tavanı ile damı veya çatısı arasında yakın bağlar vardır. Bu nedenle türkçedeki sözler de, birbirine karışmıştır. Harezmşahlar çağında, evning kökesü (göğü?) şeklinde bir deyiş vardır. Henüz daha kökleri iyice tesbit edilemeyen bu söz, kültür tarihi bakımından gerçekten önemlidir. Tavan denince ilk akla gelen şey, "tavanın ana direkleri ile hatıl ve mertekleri" idiler. İki duvar veya iki sütun arasına atılan çapraz direklere ise eskiden "arkuk" adı verilirdi. Aslında "arkuk" sözü, aykırı anlayışına geliyordu. Dokuma tezgahlarında da, aykırı atılan ipler, bu adla adlandırılırlardı. Tavana atılan ana direklere, "evşük" dendiğini de, Selçuk çağında derlenmiş sözlerden anlaşılmaktadır. Aynı ana direklere, ev okı, oğulmuk gibi adlar da verildiği görülmüştür. Bu deyişlerin hepsi de, Selçuk çağının başlarında derlenmiştir. Bu türkçe sözlerin karşılıkları da aşağı yukarı aynı sözlerle karşılanmıştır. Aslında bu kadar çeşitli deyişin yalnızca tavan direkleri için söylenmiş olduğu düşünülmemelidir. Herhalde hepsi de ayrı ayrı, direk atma teknikleri ile ilgili sözler idiler.

"kubbeli tavan", Türklerin eskiden beri sevdikleri bir tavan çeşididir. Bu çeşit tavana Selçuk çağının başındaki Türkler, "egme" derlerdi. Brockelmann'a göre, hem kubbe ve hem de "tonozlu tavan" anlayışları, bu söz içinde toplanıyordu.

"Tavan merteği", Selçuk çağının başlarında "sunı" sözü ile ifade ediliyordu. Direkler arasına yerleştirilen düzgün ebatlarda biçimlendirilmiş odun mamulleriydi. Odunlar kapatma işlemini yapardı. Daha sonra bu tahtaların üzerine kamış veya benzeri dayanıklı ürünlerle üzeri örtülürdü. Bu örtme işine de "kamgak" denirdi. Anadoluda bu tür merteklerin üzerine konulan yongalara da "kamga" denir.

"Çatı ve tavan", ev yapısında birbirlerine bağlı olan iki şeydir. Bu sebeple sözler de, birbirlerine karışmıştır. Örneğin Selçuk çağının başlarındaki, "çatı anlayışına kullanılan "tarus" sözü, bizim için yabancı bir söz gibi durmaktadır. Anadoluda, tavanın ortasındaki süse de, "tavan göbeği" denirdi.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 11-28-2015, 21:01   #12
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk evi

7-Evin çıkması ve balkonu:

Anadoluda balkon için, "artırma, ayaz, ayazlık, bakacak,, dizme, gezemek, güneşlik, koç, kaş, sündürme, yağlaman, yazla, yazlık, yellik, yertme, yetme, yürüdüm" gibi, bir çoğu eski Türk kültürünün izlerini taşıyan, pek çok çeşitli sözler kullanılır. Uygur çağında, gerçek bir ev balkonu anlayışına kullanılan ilk Türk sözü "bulang" sözüydü. Bunun da çincedeki pu-lend sözünden gelmiş olması muhtemeldir. Kuman Türklerinde ise ev balkonu anlayışında, "tulug" sözünün ortaya çıktığını görürüz. Harezmşahlar çağında ise balkonlu ev için "öçükde ev" şeklinde türkçe bir deyiş görülmektedir. Sözlüklerdeki bu sözün karşılığına bakılırsa çatı veya dam üzerinde bulunan bir çeşit balkon anlayışına geliyordu. Cumba gibi sözler ise, türkçeye farsçadan girmiş deyişlerdir.
Bu da gösteriyorki, balkon Türkler için eskiden de yabancı olan bir şey değildi.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 11-28-2015, 21:12   #13
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk evi

8- Loğ ve dam yuvalağı:

Bilindiği üzere orman ve kerestesi bulunmayan yerlerde, çatı yerine toprak damlar yapılırdı. Ve bu damlar da, zaman zaman yuvarlak (silindirik) bir taşla bastırılırdı. Anadoluda buna "loğ taşı" derler. Loğ sözü türkçeye farsça lüğ sözünden girmiştir. Eski Anadolu sözlükleri ise bu farsça sözü, "dam yuvalağı, yuvak, yuğu taşı, yuğu, yuvu, yuvalak" gibi türkçe deyişle karşılarlardı. Anadoludaki derlemelerde ise loğ için, "tıvı taşı, topan, yıvgı, yivi taşı, yova, yuga, yugataşı, yugu "gibi türkçe deyişler kullanılır. Loğ ağacına da "gıcır" denir.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 11-28-2015, 22:14   #14
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk evi

9- Sütun ve direk:

Sütun türkçeye farsçadan girmiş bir sözdür. Türkçede sütun karşılığı olarak kullanılan en yaygın deyiş, "direk "idi. Dede Korkut kitabında görülen "Türkistanın direği, Karaçuğun kaplanı" ile " Türkistanın direği, tülü kuşun yavrusu" gibi, sözlerdir. Uygur çağında "tirgek", yani direk sözü, bir ünvan olarak da kullanılıyordu. Selçuk çağında sütun gibi şeyler için, yine direkle ilgili, "tiregü" gibi sözler de kullanılıyordu. Direklik bir ağaç olduğu için, kavak ağacı "kavaklık tirek ya da tireklik ağaç" diye söyleniyordu.

Harezmşahlar çağında söylenmiş "Tirgük koydı tamka" yani duvara direk koydu sözü direğin yapı işlerindeki önemini anlatnaktadır. Ancak buradaki "tirgük" sözü dsaha çok bir hatılı anlatmaktadır. Başka örneklerdeki "dayak" sözcüğüyle kullanıldığından bu kanıya varılmaktadır. Kuman bölgesinde ise "tirek" sözü tam anlayışıyla sütun anlamında kullanılıyordu. Moğolcada ise "tulga" söyleyişine rastlanır.

Anadoluda evlere dik olarak konulmuş direklere, "dikki" denir. Dikme deyişine de Anadoluda çok rastlanır. Eski türkçede de ay7nı anlamda "tikme" deyişini görüyoruz.

"Dayak" sözü de, sütun için kullanılan değerli bir sözdür. Anadoluda dayamak karşılığı olarak, "diremek" sözü de kullanılır. "Tayamak " sdözü, eski türkçede "dayak koymak" anlamına gelirdi. Bu8 nedenle "tayak" sözü de sütun, ev direği anlamında kullanılıştır.

Uygur çağından itibaren görülmeye başlayan, bakan, bakana sözleri üzerinde de dikkatlice durmak gerek Bu söz hem "payanda" ve hem de sütun anlamına geliyordu. Selçuk çağında ise "bakan" sözünün "kayışı bağlayan toka" anlayışına geldiği biliniyordu.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 11-28-2015, 22:25   #15
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk evi

EVİN ODALARI VE İÇ BÖLÜMLERİ

1.Oda ve otağ

Oda sözü herhalde otağ sözünden geliyordu. Otağ sözü Dede Korkut kitabında ,"ak, kızıl ve kara otağ" gibi sözleri geçmekteydi. Brockelmann ise otağ deyişini daha çok, "dostların toplandığı ve sohbet edip kararlar aldıkları bir çadır" anlayışına geldiğini ileri sürmektedir. "Otağ sözünün idari ve içtimai bir anlayış taşıdığı" fikri doğrudur. "Hükümdar ve Kurultay çadırları birer otağ idi". Eskiden küçük aile çadırlarına otağ dendiği çok doğru değildir! Ancak Karahanlı çağında otağ sözü, artık bildiğimiz oda anlayışında kullanılmağa başlamıştı. "Oda kiraladı" sözü artık, "otağ tuttı" deyişiyle söylenerek bununla yetiniliyordu.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 11-29-2015, 15:50   #16
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk evi

2-Salon ve sofa

Türklerin kendi evlerine bir salon yapmaları adeti eskiden beri bir alışkanlık halindeydi. Türk mimarisine salon, Çinden girmiştir. Bu sebeple Uygur metinlerindesalona, tang adı verilirdi.Bu aynı zamnda bir tören salonuydu. Böylece türkçeye , ayvan ve sofa sözleri de girmiş oldu. Türkler çoğu zaman salonu, kapıdan giriş yeri veya ön oda anlayışı ile adlandırmışlardır. Örneğin; anadoludaki "ara ev, sallık tahtaboş, hayat, kökbaşı, örtme, öven, tahtalı yazlık, yörme, kaydırma damlı" gibi deyişler, türlü salon, ayvan ve sofa çeşitlerini belirtirler.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 11-29-2015, 16:06   #17
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk evi

3-Misafir odası

Her Türk evinde konukların ağırlanabilmesi için, ayrı bir bölüm vardı. Konuk odası ve misafirhane için söylenmiş olan en eski Türk sözü ise, "muyanlık" idi. Yolcuların yollarda su içmeleri için yapılan çeşme ve konak yerlerine de muyanlık denirdi. Aslında muyan sözü "sevap ve hayır" anlayışına gelirdi. Daha sonra, misafir odası için "küdenlik" denmiştir. Küden sözünün türkçedeki en eski anlayışı, "düğün ve düğün yemeği" demektir. Bizim güveyi sözümüzün kökleri de bu sözle ilgilidir. Küden sözü sonradan "konuk" anlayışına da kullanılmaya başlanmıştı. Anadoluda misafir odası için "başoda, eğrek" gibi eski Türk kültür izlerini taşıyan sözler söylenirdi. Yatmadan önce ikram edilenmisafir yemeği için de, Anadoludan "yatalga" gibi, çok eski bir Türk özünü taşıyan sözler derlenmişti.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 11-29-2015, 16:14   #18
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk evi

4-Avlu

Avlu deyişinin aslı Türk kültürünün en önemli sözlerindendir. "Agul, agula, agıl" ve buna benzer daha bir çok deyişler, bu çeşit anlayışla ilgili önemli kültür sözleridir. Anadoluda görülen "avlag, yasak, karaltı" gibi aynı anlayışte kullanılan sözler de, Türk kültür tarihi bakımından ayrı bir öneme sahiptirler. Avlu; evin önündeki kapalı veya açık olan ve eve ait bulunan bir bölümdür. Eski Osmanlı kitaplarında, avlunun çitle çevrilmiş olanına "avla" derlerdi.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 11-29-2015, 16:21   #19
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk evi

5-Bodrum

Eski Türklerde bodrum için özel bir deyiş yoktur. Harezmşahlar çağında bodrum "yer astındaki ev", yani yer altındaki ev sözü ile adlandırılmıştı. Anadoluda da, "yerden yapma, yerevi, yerzem" gibi deyişleri görmekteyiz. Yad dillerden gelen "izbe" sözünü de, türlü şekillere girmiş olarak, türkçemizde çok erken çağlardan itibaren görmekteyiz.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Eski 11-29-2015, 17:04   #20
kobali
Bölüm Sorumlusu
 
kobali - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Jul 2007
Bulunduğu yer: Antalya
İletiler: 1,312
Post Cevap: Türk evi

6-Anbar ve depo

a- Hububat (tahıl) anbarları

Elde edilen hububat mahsullerini saklamak için, yeraltında anbarlar yapma adeti, eski Türklerde de çok yaygındı. Bununla ilgili en eski deyimlerden biri, Ortaçağ Mısır Türklerinde görülen, "kışlık" sözüydü. Bu söz, geniş olarak kış için hazırlanmış depo ve oturma yeri için kullanılırdı.

Uygur çağında, "kiler ve erzak anbarı" anlayışına gelen "sıng, komsoluk" gibi sözlere rastlanmıştır. Yine Uygur çağında "anbar ve antrepe" anlayışına kullanılan "agılık" sözünün de asıl anlamı "hazine" demekti. Zaten hazine ile depo arasında da, büyük bir fark yoktu.

Eski Anadolu kitap ve sözlüklerinde görülen ve "izbe, mahsen" anlayışlarına kullanılan "döleç" sözü üzerinde de durmak gereklidir. Yine eski Anadoluda hububat saklamak için, yeraltında yapılan bölüm ve mağaralara, "kesme ev" adı da verilirdi. "Sarpun" sözü, türkçeye biraz daha geç çağlarda girmiştir. Yabancı kökenli olan bu söz Anadoluda sık kullanılmıştır.

Aşlık veya aşlık kileri sözü, yalnız Anadoluda değil, Kuzey Türklerinde de yaygındı. Yine Kuzey Türklerinde görülen içinde zahire saklanan büyük sandıklara da, "kesmik, kesmek" adı verilirdi.

Selçuk çağında, kepek konan anbarlara ise, "kepeklik" adı veriliyordu. Anlaşılıyorki, anbar çeşitleri ve adları, içine konan şeylere göre değişiyordu.
__________________
ÖNCE VATAN
kobali isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Seçenekler
Tarz

Yetkileriniz
Konu Açmaya Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
İletinizi Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı

Fikirmeydanı Kuralları
Hızlı Erisim

Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Otağ Cevaplar Son İleti
Gülenci astsubayın 'Işık Evi' itirafları Tanrıkut Türkiye'den Haberler 0 03-20-2009 19:07
Tarihi Türk Ile Başlatan Türk! Türk'ÇE Türk Dünyasından Haberler 4 10-29-2007 20:22
Türk Ismi Taşiyip Türk Deyince Ifrit Olanlara Bilgi! Türk'ÇE Türk Dünyasından Haberler 0 09-20-2007 23:22
Kazakistan'da Dede Korkut'un evi bulundu siyun_bike Türk Dünyasından Haberler 0 09-14-2007 15:18


24 Saatlik Zaman Dilimi +2. Şuan Saat: 03:39.


vBulletin® Sürüm 3.8.4
Telif ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd. Türkçü Toplumcu Ağalanı'nın tüm hakları Türk Milleti'ne aittir. Kaynak göstererek alıntı yapmak serbesttir.
Türkçü Toplumcu Fikirmeydanı
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56